"Święto ognia" Jakub Małecki

Rok pierwszego wydania: 2021

Ocena: 5,5/6

(Wpis zawiera spojler)

 Ta książka mnie powaliła. Wbiła w fotel. Przeczochrała psychicznie. Opis na okładce nijak się ma do treści! Spodziewałam się zupełnie czegoś innego! Czegoś dużo lżejszego i miałkiego. A dostałam majstersztyk. 

Anastazja urodziła się dwadzieścia jeden lat temu z porażeniem mózgowym. Do jej głowy przez chwilę dochodziło za mało tlenu i tak to się stało. Nie chodzi, nie mówi, ciągle się ślini, a jej ciało podryguje i jej nie słucha. Ale Nastka nie narzeka. Ma starszą siostrę, tatę, panią Józefinę, która uczy ją palić fajki i opowiada o facetach, ma komiksy, internet i Mateusza z podwórka, w którym się potajemnie kocha. A to bardzo dużo. I Anastazja umie patrzeć. Czasem tak mocno, jakby wchodziła w głowę i życie innej osoby.

Łucja tańczy w balecie narodowym. Wierzy, że dzięki temu uchroni siebie i siostrę przed kolejną tragedią. I że zasłuży na uwagę taty.

Tata znika czasem w  nocy, jak już myśli, że Anastazja śpi. Ale ona słyszy i "widzi", że tata wychodzi. Idzie do pustego mieszkania, gdzie przywołuje świat, jakim był kiedyś. Przenosi się do dawnego życia, w którym wszystko jeszcze było piękne. A przede wszystkim była Lena, którą może kochał aż za bardzo. Leopold tańczy za szybą, jakby był znów 30 lat młodszy. A w życiu obecnym opiekuje się z oddaniem swoją Królewną, co roku jesienią przynosi jej jednego kasztana, tak jak obiecał, kiedy była jeszcze w brzuchu mamy i pali kartki, które przychodzą co kilka lat w dniu urodzin do Nastki.

A mama? Była niezwykłą osobą. Kolorowym ptakiem. Z tatą byli nierozłączni. Często zapominali o świecie i dzieciach i byli tylko oni. Ale pewnego dnia mama zniknęła. Tylko kilka razy przysłała Nastce kartki z życzeniami urodzinowymi. Te, które tata pali. A potem się okazało, że mama odeszła we śnie pewnej nocy, którą jedna z dziewczynek spędzała u koleżanki, a druga u dziadków. Wzięła za dużo tabletek...Wprawdzie miała za sobą epizod depresji, gdy okazało się, że Nastka nigdy nie będzie sprawna, ale potem wydawała się szczęśliwa! .Czy gdyby Łucja nie pokłóciła się z przyjaciółką i nie wróciła w nocy do domu, tata odszedłby razem z mamą??? To dlatego Łucja stara się pilnować taty i być wzorową córką. A potem okazuje się, że mama była nieuleczalnie chora. Nie chciała czekać biernie na śmierć i ból. Wolała zasnąć w ramionach ukochanego męża zanim straci panowanie nad ciałem i życiem. Tylko o tym nikt nie wiedział...

Każde z ocalałych  na swój sposób próbuje obłaskawić przeszłość. Uchronić się przez wpadnięciem w studnię żalu i smutku. 

Jednak taki opis fabuły nie oddaje charakteru książki. Bo powieść jest jedną wielką tajemnicą. Albo kilkoma. Autor odkrywa je po kawałeczku, jakby odkrywał rąbek obrazka, a czytelnik ma zgadywać, co na nim jest. I kiedy już się wydaje, że wie, autor odkrywa kolejny kawałeczek i wszystkie domysły p.t. Jużjestempewnażewiemcosięstałozmamą biorą w łeb. A prawda powala czytelnika na kolana. Przynajmniej takiego jak ja. I dusi w gardle łzami, które siłą są wstrzymywane.

Świetna jest też forma powieści. Trzech narratorów-bohaterów w różnych częściach dodaje coś od siebie. Styl jest oszczędny w słowa. Bo nie potrzeba tu zbyt wielu słów, opisów. Wystarczy krótko i treściwie, żeby czytelnik poczuł te emocje. Nie ma też dialogów. Widzimy świat oczami bohaterów. I to wystarczy. Rozmowy są pewnie gdzieś w kuluarach. Ale nie mają tu znaczenia. Za to jest szczypta realizmu magicznego.

Rewelacyjna książka, od której nie mogłam się oderwać przez cały weekend, aż jej nie skończyłam. A jak skończyłam, to poczułam, że siedzę z wstrzymywanym oddechem.

Dziękuję panu Małeckiemu za emocje, jakich dawno żaden autor we mnie nie wywołał. Dziękuję za ucisk w gardle, za te hamowane łzy. Za tajemnice, które prawie do końca zostały tajemnicami, choć wcześniej wcale się nie wydawały takie tajemne, bo przecież to oczywiste, że...No okazał się całkiem nieoczywiste...I dziękuję za możliwość zajrzenia do świata osoby z porażeniem mózgowym i osoby, która oddała siebie baletowi.

Dawno nie pochłonęłam takiej wspaniałości!

Dwa lata bez bibliotek!

 

Z bibliotek korzystałam praktycznie od początku podstawówki. Szkolnych,  miejskich, wojewódzkiej. Przez wiele lat to właśnie biblioteki były głównym źródłem książek, które czytałam.

Aż przyszedł czas nadmiaru, o którym pisałam już kilka lat temu. Potrafiłam mieć ponad 20 wypożyczonych książek jednocześnie. I wciąż kompulsywną chęć znoszenia kolejnych. Oczywiście nie było szans, żeby to wszystko przeczytać. Terminy zwrotu były nieubłagane, a we mnie rosło napięcie i frustracja. Zaczęłam czytać szybko, nieuważnie, przeskakiwałam strony, żeby tylko zorientować się o co chodzi w książce i chwytałam za kolejną.

Wreszcie powiedziałam: dość. Pewnego dnia oddałam wszystkie książki, karty biblioteczne schowałam głęboko do szuflady, stanęłam przed swoimi półkami pełnymi książek do przeczytania i zaczęłam nowe życie. Nowe czytelnicze życie w rytmie slow.

I tak minęły już dwa lata. Przez ten czas zdarzyło mi się wypożyczyć coś z biblioteki, zwłaszcza w wakacje nad morzem, ale to były pojedyncze przypadki. 

Co przez te dwa lata osiągnęłam? Co mi dał biblioteczny detoks? 

Nie zliczę, ile  własnych książek przez ten czas przeczytałam. Książek, które czekały latami, a przecież jeśli pojawiły się w moim domu to znaczy, że chciałam je poznać! 

Nauczyłam się czytać powoli. Jedną książkę na raz, a nie kilka jak wcześniej. To sprawia, że dużo lepiej skupiam się na treści, lepiej ją zapamiętuję. Przeczytałam dużo grubych, kilkuset stronicowych klasycznych powieści, które omijałam w bibliotekach, bo wiedziałam z góry, że nie dam rady przeczytać takiego tomiszcza w miesiąc. Nabrałam czytelniczej cierpliwości. Zdarzało się, że jedną powieść czytałam przez trzy czy cztery miesiące! Ba, mogłam sobie robić przerwę, odłożyć jedna pozycję na tydzień czy dwa i znów do niej wrócić. Przestałam czytać "na czas", na ilość. Dzięki slow readingowi zmniejszyła się ilość przeczytanych w ciągu roku lektur, ale na pewno zdecydowanie wzrosła jakość mojego czytania! 

Czy tęsknię za bibliotekami? Za ich klimatem? Czasem tak. Zdarza się, że wstąpię do którejś z nich w drodze z pracy, ale kiedy stanę otoczona tyloma książkami, tytułami, czuję się przytłoczona. Nie wiem już, co miałabym wybrać. I stwierdzam szybko, że wszystko, czego potrzebuję, mam przecież w domu.

Nadal czeka na mnie pewnie ponad 200  nieprzeczytanych książek na domowych półkach. Dlatego nie planuję jeszcze powrotu do regularnych wizyt w bibliotekach. Sama jestem ciekawa, czy kiedyś do nich wrócę. Na razie dobrze mi z domowymi towarzyszkami.

"Miniaturzystka" Jessie Burton

 Rok pierwszego wydania: 2014

Ocena: 5/6

Tym razem zostałam zaskoczona bardzo pozytywnie. Początek książki wydawał mi się nijaki, a styl pisarki niezbyt przypadł mi do gustu (krótkie zdania w czasie teraźniejszym), ale dość szybko tajemniczy i mroczny klimat domu nad kanałem w Amsterdamie wciągnął mnie po uszy. Ba, musiałam zaprzestać czytania wieczorami, bo potem nie mogłam zasnąć!

Osiemnastoletnia Petronella właśnie została żoną prawie czterdziestoletniego Johannesa Brandta, jednego z największych kupców siedemnastowiecznego Amsterdamu. W progu nowego domu w zastępstwie małżonka wita ją mrukliwa, nieprzystępna szwagierka Marin, która, jak się wkrótce okaże, pełni niepodzielne rządy w gospodarstwie i kontrolę nad bratem. 

Mąż nie poświęca Nelli ani czasu, ani uwagi. Dziewczyna czuje się jakby była niewidzialna. Nie tak wyobrażała sobie nowe życie. Jako rekompensatę oziębłości, Johannes daje jej w prezencie ślubnym ogromną replikę ich wspólnego domu. Znaleziona w katalogu rzemieślników miniaturzystka, na zlecenie Nelli, ma ją wyposażyć w meble i figurki mieszkańców. Niebawem okazuje się, że tajemnicza kobieta zaczyna swoimi przesyłkami wyprzedzać dziwne i tragiczne wydarzenia, które wywracają życie rodziny Brandtów. Na jaw wychodzą coraz to nowe tajemnice, a Nella staje się zdecydowaną i odważną młodą kobietą, która próbuje ratować męża, jego interesy, życie Marin i bezpieczeństwo całej rodziny.

Oprócz wątku obyczajowego, kryminalnego, ważnym elementem powieści jest życie siedemnastowiecznego Amsterdamu. Styl życia bogatych kupców, sytuacja homoseksualistów, nazywanych sodomitami czy ciemnoskórych, traktowanych jak dzikusy.

To też opowieść o silnych kobietach, które w tamtych czasach nie miały prawa głosu, nie były samodzielne, praktycznie nie istniały jako odrębne jednostki. Na pierwszy plan wysuwa się Nella ze swoim bystrym umysłem, zdolnościami przedsiębiorcy, wielką tolerancją, wyrozumiałością i emocjami. Zaraz za nią jawi się Marin, kryjąca pod pancerzem siły i despotyzmu wielkie tajemnice. Towarzyszy im służąca Cornelia, zawsze wierna swoim paniom. Mężczyźni w tej powieści są słabi, mściwi, pazerni, ulegający żądzom, zaprzedający duszę mamonie.

Uwagę zwracają też obrazowe opisy budynków, kanałów i...zapachów, które Nella wszędzie czuje. Smród gnijącej wody i ryb miesza się z zapachem piżma czy orientalnych przypraw. 

Naprawdę zachwyciła mnie ta powieść. Daleka od naiwności, utartych schematów. Nie raz zaskoczył mnie zwrot akcji czy ujawnienie tajemnicy. Czytanie "Miniaturzystki" było wielką przyjemnością. Jednak jest to powieść smutna. Momentami przygnębiająca. Ale takie jest życie, a tym bardziej było w XVII wieku...Nie ma tu happy endu. Jest smutek, śmierć, rozpacz, samotność, bezradność, beznadzieja. To nadaje opowieści realizmu i dalekie jest od przesłodzenia, tak popularnego w literaturze współczesnej.

Chusta

 Duża chusta na szydełku z dwóch motków włóczki akryl plus wełna. Jeden w kolorze miodowym, drugi wielokolorowy.

"Dziewczyna z wrzosowisk" Lucinda Riley

 Rok pierwszego wydania: 1994

Ocena: 3/6

Pięć lat temu czytałam "Dziewczynę na klifie" tej samej autorki. Pozostały mi po niej mgliste wspomnienia klimatu północnej Anglii, Irlandii i mrocznych klifów. To zaważyło nad moim odruchem w bibliotece - sięgnęłam na stolik po kolejną powieść z piękną okładką, barwionymi brzegami i obietnicą wrzosowisk. Nie spodziewałam się po niej zbyt wiele, więc i nie poczułam dużego rozczarowania ;)

To typowe babskie czytadło, z pogranicza romansu i powieści obyczajowej. Proste, ckliwe, łatwe do szybkiego przeczytania i zapomnienia. Czasem i takie jest wskazane, żeby w weekend zresetować głowę. 

Lata 70-te XX wieku. 17-letnia Leah dorastała w małej wiosce w Yorkshire, w cieniu pięknej koleżanki i sąsiadki Mirandy. Gdy w domu tej drugiej pojawia się nieznany dotąd kuzyn Brett, łatwo się domyślić budzącej się miłości, zawiści i zdrady. Po latach to właśnie Leah zostaje znaną modelką, zaś Miranda matką nieślubnego dziecka, polującą na bogatego księcia z bajki. Drogi Leah i Bretta znów przecinają się na chwilę, jednak nic tu nie jest takie proste i oczywiste ;)

Lata 40-te XX wieku. Dawid i Róża stracili rodziców w czasie wojny. Sami trafili do obozu w Treblince, z którego udało im się uciec wraz z przyjaciółką Anią. Wydarzenia te wycisnęły piętno na całym przyszłym życiu nie tylko ich, ale i ich dzieci...

Co mnie raziło w tej powieści? Ogrom blichtru, pieniędzy, luksusu. Po wojnie Dawid szybko staje się jednym z najbogatszych ludzi na świecie, uboga Leah nagle staje się bogatą modelką, która kupuje dom rodzicom, Ross niby nie ma pieniędzy na naprawę przeciekającego dachu, ale jej adoptowana córka ubiera się w najmodniejsze, markowe ciuchy, a domu zatrudniona jest służąca...Być może to znak szczególny lat 90-tych, wtedy tego przepychu, błyskotek i szalonej kasy mnóstwo było w serialach, filmach i książkach...

I wrzosowiska! Gdzie te obiecane wrzosowiska? Są najdroższe hotele, kluby, jachty, ale wrzosowisk nie ma prawie wcale!

Co mnie zachęciło do czytania na tyle, że nie rzuciłam książki w kąt, choć kilka razy miałam na to ochotę? Autorka nieźle poplątała losy bohaterów i splotła je ze sobą w zaskakujący warkocz.

"Na wsi wesele" Maria Dąbrowska

 Rok pierwszego wydania: 1955

Ocena: 4/6

Początek lat 50-tych XX wieku. Czas powojennych przemian społeczno-politycznych w Polsce. "Po wojnie życie się zaczęło piorunem odmieniać. Nastały nowe porządki i obyczaje, które niełatwo było nawet zrozumieć, a co dopiero do nich się przyzwyczaić. Przyszły też nowe strachy, ludzie tygodniami źle spali, ręce im przy robocie latały od tych rozpowiadanych strachów. A życie tymczasem szło swoim trybem, zawsze innym, jak się człowiek spodziewa. Wieś leżała o 45 kilometrów od Warszawy, ale głucha była, zapadnięta w borki, laski, zagaje, od kolei daleko. A tu raptem po miasteczkach okolicznych fabryki jakieś zaczęły powstawać, opodal nową kolej budowano, o parę kilometrów od Pawłowic wielką cegielnia stanęła na odbudowę Warszawy."

Przy okazji ślubu i wesela siedemnastoletniej Zuzi Jasnocianki do domu we wsi  zjeżdża bliższa i dalsza rodzina. Jej członkowie żyją w różnych warunkach. Niektórzy już od kilku lat mieszkają w Warszawie czy Wrocławiu, po wojnie pobierali nauki, mają zawód, pracują w fabrykach czy zakładach państwowych, mieszkają w nowoczesnych mieszkaniach pełnych wygód. Inni zostali na wsi, po wojnie dostali w przydziale więcej morgów po zlikwidowanych dworach i gospodarują mądrze, by móc żyć lepiej niż dotychczas. Jeszcze inni - mieszkańcy wiosek, w których nigdy nie było dworu, więc i ziemi nie było skąd dostać, zatrzymali się jakby wiele lat temu, o czym świadczy ich sposób mówienia czy stroje. 

Wszyscy oni dyskutują przy okazji przygotowań do wesela, gotowania, zbijania ław czy czyszczenia podłóg. A jednym z głównych tematów jest niepokój i nieufność wobec powstających spółdzielni.

Lubię prozę Marii Dąbrowskiej. Jej styl, piękne opisy. A tu wiejskie wesele oddała że szczegółami. Przyjemna, ciekawa lektura.

"Uśmiech Giocondy" Aldous Huxley

 Rok pierwszego wydania: 1921

Ocena: 4/6

Książka zawiera dwa opowiadania: "Uśmiech Giocondy oraz "I odtąd już zawsze byli szczęśliwi".

Oba lekkie, jak na Huxleya, ale jednak z drugim dnem. 

Pierwsze z nich to krótki kryminał, ze zdradami i niespełnioną miłością w tle. Jednak końcówka przypomniała mi klimat kafkowski: bezsilność wobec absurdalnych oskarżeń, brak możliwości wybronienia się wobec nieprawdziwych, a jednak możliwych dowodów. 

Drugie to ciekawy obrazek wycinka społeczeństwa angielskiego w czasie I wojny światowej. Z jednej strony doświadczeni na froncie francuskim młodzi ludzie, mający za sobą traumatyczne przeżycia, z drugiej-wykształceni mieszkańcy prowincji, których życie obraca się wokół tenisa, czytania filozofów i "wojennych problemów" w prowadzeniu gospodarstwa domowego.

Krótka lektura, a jednak pozostająca w głowie.